На сайце Беларускага тэлеграфнага агенцтва «БЕЛТА+» і ў газеце «7 дзён» выйшаў артыкул Тамары Маркінай з цыкла «Воіны духу» пра беларускага святара Яўстафія Баслыка, былога настаяцеля Аляксандра-Неўскага храма горада Мінска (1947-1951 гг.), вязня савецкіх канцлагераў, аўтара аўтабіяграфічнай кнігі «Запіскі свяшчэнніка Яўстафія».
«Воіны духу» — сумесны праект Беларускай Праваслаўнай Царквы і Беларускага тэлеграфнага агенцтва. Ён распавядае пра святароў і манахаў, якія ў гады Вялікай Айчыннай абаранялі Радзіму на франтах або змагаліся з ворагам на акупаваных ім тэрыторыях, сыйшоўшы ў партызаны. Праект «Воіны духу» — наша падзяка тым, хто стаў на абарону краіны, калі яна была ў небяспецы, а ў мірныя гады працягнуў служыць Айчыне, Богу і людзям.
Праз лёс Яўстафія Баслыка прайшлі дзве рэвалюцыі, дзве вайны, ГУЛАГ і столькі здрад і гора, што хапіла б і на дзесяцёх. Ён сумленна і мужна нёс людзям праваслаўную веру, надзею, любоў і праўду. Аб тым, як гэта было, айцец Яўстафій распавёў у няскончаных «Запісках свяшчэнніка».
На Дон і назад
Яўстафій нарадзіўся ў 1902 годзе ў вёсцы Чыжэвічы, недалёка ад Вілейкі. Рана стаў сіратой. Праз два месяцы пасля смерці мамы яго бацька прывёў у дом новую жонку. Несправядлівасць і ўціск у сям'і запалі глыбока ў душу хлопчыка.
— Я ненавідзеў гвалт, няпраўду, усё жыццё змагаўся з пеклам – ва ўсіх яго праявах, быў непрымірымы да зла. Гэтая барацьба паглынала нямала фізічных і духоўных сіл, стварала шмат ворагаў. Але я змагаўся, — прызнаваўся Яўстафій.
Калі ў 1915-м да Вілейкі падышлі немцы, Кандрацій Баслык з'ехаў з сям'ёй на Дон. Бежанцаў у Новачаркаску прытулілі добрыя казакі-старыкі. Тут Яўсташа пайшоў у трэці клас. Неўзабаве бацька вярнуўся дадому, пакінуўшы нялюбых дзяцей ад першай жонкі на поўдні Расіі. Там ён сустрэў рэвалюцыю, паступіў вучыцца ў сельскагаспадарчае вучылішча, якое не скончыў — прыйшлося вярнуцца ў Вілейку. На Данской зямлі хлапчук, якому далі мянушку Кароткі, адужэў, пасябраваў з сям'ёй есаула, той браў яго з сабой у казачыя лагеры, дзе ён убачыў шмат цікавага, сагрэўся цяплом сэрцаў.
Вяртанцаў бацька сустракае халаднавата: дзяцей не чакалі. Пісьменны, начытаны Яўстафій стаў настаўнікам.
Цягнучыся да Бога і ведаў, Яўстафій Баслык у 19 гадоў паступіў у Віленскую духоўную семінарыю. Там стаў памочнікам рэгента ў хоры семінарыстаў. Неўзабаве пачаў падпрацоўваць напісаннем нот. Яны былі нарасхват, адзін асобнік трапіў нават у кафедральны сабор Мінска.
Слова і справа
Падчас вучобы Яўстафій ажаніўся з простай, добрай і чароўнай дзяўчыне Аляксандры Івашэвіч. Матушка Аляксандра стала каханнем усяго яго жыцця, а пасля смерці ад раку ў 1943-м — самай вялікай стратай.
У 1926 годзе семінарыст Яўстафій Баслык быў рукапаложаны ў дыяканы. У пачатку 1927-га пасвячоны ў сан свяшчэнніка і неўзабаве прызначаны настаяцелем царквы Благавешчання Прасвятой Багародзіцы вёскі Забрэззе недалёка ад Валожына.
Месца настаяцеля дасталася маладому бацюшку няпроста, давялося прайсці праз падкопы нядобразычліўцаў. Але ўсё вырашылася па справядлівасці. Летам у Забрэззі да настаяцеля прыехала маладая жонка з сынам.
— Гэта была лепшая пара маім жыцці — як сямейным, так і грамадским, — так ацэньваў пачатак сваёй пастырскай службы айцец Яўстафій.
Малады настаяцель, прамаўлячы з амвона гарачыя пропаведзі, адразу прыцягнуў увагу. Да яго прыезду ранейшы святар пропаведзяў не чытаў, і людзі сталі сыходзіць да баптыстаў, уплыў якіх у мястэчку рос.
Настаяцель пачаў рамонт царквы, якая паступова стала набываць боскі выгляд.
Сапраўдным святам стала прыбыццё напярэдадні Вербнай нядзелі па чыгунцы звону, адлітага на ахвяраванні прыхаджан. Увесь гэты час бацюшка даваў справаздачу перад паствай за кожны выдаткаваны грош.
- Слова святара ніколі не павінна разыходзіцца са справай! - казаў ён.
Вячэрні звон
Яшчэ настаяцель арганізаваў у Забрезском храме лепшы ў акрузе царкоўны хор. пад дахам Святаблагавешчанскага храма гучалі не толькі царкоўныя спевы, але і знакаміты «Вячэрні звон». Гэтая песня, як і малітвы, прайшла праз усё жыццё Яўстафія Баслыка. Раней яе выконваў у семінарскім хоры, а пазней – у лагерах ГУЛАГа.
- Спевы сталі насіць народны характар-людзі пачалі спяваць разам з хорам. Засталося перавесці хор у царкву, - распавядаў бацюшка, успамінаючы лепшы ў сваім жыцці перыяд служэння ў Святоблаговещенской царквы Забрезья.
Бо тады яго радавалі не толькі пастырскія працы, але і сямейнае гняздо, якое з любоўю ўладкоўвала матушка Аляксандра, а таксама ўсмешкі дзяцей – сваіх і жыхароў вёскі: бацюшка выкладаў рэлігію ў 6-7 класах.
Читать далее по ссылке>>
Читайте нас в мессенджерах Telegram и Viber,
соцсетях Instagram, ВКонтакте, Facebook и Одноклассники
